Positief leiderschap is… aandacht schenken aan positieve emoties

Wil jij meer creativiteit, sociaal gedrag en leergierigheid in je team? Als jij attent reageert op positieve emoties van te collega’s, doe je al een flinke duit in het zakje. In dit blog lees je hoe je dat op een constructieve manier kunt doen. En hoe je daarmee in invloed hebt op het gedrag en de bevlogenheid van je collega’s.

Socialer, creatiever en ontvankelijker voor leren

Vier je successen! Dat is inmiddels een kantoorcliché. Maar zoals vaak het geval is met clichés…er zit een kern van waarheid in. De ‘broaden and build-theory’ van Barbara Frederickson laat zien hoe belangrijk het is om positieve emoties (zoals vreugde, dankbaarheid, tevredenheid, interesse, hoop, trots, vermaak en ontspanning, inspiratie, eerbied en liefde) te ervaren.

Zoals negatieve emoties (zoals angst of woede) ertoe leiden dat je waarneming en bewustzijn zich verengen zo zorgen positieve emoties ervoor dat je waarneming en bewustzijn zich verbreden. Dat geeft ruimte aan nieuwe waarnemingen, nieuwe gedachten, nieuwe activiteiten of het aangaan van nieuwe relaties. Met andere woorden: positieve emoties maken je socialer, creatiever en ontvankelijker voor het leren van nieuwe dingen.

Hulpbronnen en meer bevlogenheid

Hierdoor zal iemand die veel positieve emoties ervaart, gemakkelijker belangrijke hulpbronnen (zoals nieuwe vaardigheden, nieuwe kennis, veerkracht en goede relaties met andere mensen) opbouwen. Door die nieuwe hulpbronnen kan iemand beter omgaan met stressvolle gebeurtenissen. En is er een grote kans dat het gevoel van (werk)geluk toeneemt. Daardoor ervaart men nog meer positieve emoties en bouwt men nog meer hulpbronnen op. Zo ontstaat een positieve of opwaartse spiraal.

Opwaartse spiraal

Jij kunt als leidinggevende deze opwaartse spiraal ontketenen door positieve emoties op te merken en er vervolgens actief en constructief op te reageren (Bannink, 2016). Wat wordt daarmee bedoeld?

Stel je voor, je bent gisteren naar een fantastisch congres geweest. Je hebt nieuwe dingen gehoord, interessante mensen ontmoet en loopt over van inspiratie. Vandaag ben je weer op je werk en je verteld je collega over je nieuwe ideeen. Die reageert met:
a) Nou, mooi!
b) Ja, na zo’n dag heb je natuurlijk mooie ideeen. Helaas komt er in de praktijk vaak maar weinig van. Hoe borg je zoiets?
c) Ok. Hoe laat start onze meeting ook alweer?
d) Wow, jij klinkt enthousiast! Wat vond je het meest inspirerend gisteren?

Welke reactie voelt het best? Waarschijnlijk D, want die reactie maakt dat jij even kunt opgaan in je enthousiaste gevoel (constructief). Omdat je collega doorvraagt (actief), kan jij iets van je inspiratie overbrengen. Je deelt een mooi moment.

A is wel constructief, maar passief. Het gesprek en het goede gevoel worden met een vriendelijk woord afgekapt.

Afkappen gebeurt ook bij C (passief). Omdat je enthousiaste gevoel ook nog eens genegeerd wordt, word je wellicht wat onzeker over je eigen enthousiastme (destructief).

D probeert wel een gesprek op gang te brengen (actief), maar de manier waarop maakt dat je positieve gevoel snel vervliegt (destructief).

Bij de koffieautomaat

Als je van positieve emoties wilt profiteren op de manier zoals Frederickson beschrijft, is het belangrijk dat je zelf actief en constructief reageert. Zo’n gesprekje hoeft trouwens helemaal niet lang te duren. Een koffie-automaat-moment kan genoeg zijn! Zie je een glimp van positieve emotie bij een collega? Benoem wat je ziet en vraag door. Bijvoorbeeld: ‘Ik hoor dat je hier echt enthousiast over bent! Wat is het, dat je zo blij maakt?’

Daarnaast kun je een positieve manier van ‘bijpraten’ inbouwen in bestaande routines. Een dagstart, overdracht, bilateraal overleg, teamoverleg of vergadering zijn hiervoor geschikte momenten. Je kunt zo’n overleg starten met een vraag die appèl doet op positieve emoties. Na de eerste reactie(s), vraag je door naar de persoonlijke ervaring en/of bijdrage aan dat moment. Bijvoorbeeld:

Vertel eens over het leukste moment van deze dag. Wat gebeurde er? Wat was jouw bijdrage aan het ontstaan van dat moment?

Je hebt deze week vast iets gezien dat je interessant of inspirerend vond, vertel daar eens over? Wat maakt dat het jou boeit?

Als je terugkijkt op de afgelopen werkweek, waar ben je dankbaar voor? Waarom is dit belangrijk voor je?

Vertel eens over het moment waarop jij in dit project op je best was? Hoe kwam dat tot stand?

Langdurig effect

Het effect van zulk soort vragen wordt langdurig, als mensen weten dat ze bij het volgende overleg wéér zo’n vraag krijgen. Omdat ze tegen die tijd met een goed verhaal willen komen, zorgen ze als het ware dat ze iets positiefs meemaken en/of zich daar bewuster van zijn. Het is dus heel krachtig om zo’n moment van positief bijpraten af te sluiten met een aankondiging. Bijvoorbeeld:

Volgende week vraag ik weer naar de momenten waarop je dankbaar was. Ik ben benieuwd naar de verhalen die jullie dan vertellen!

Kort en krachtig

Jij kunt dagelijks bijdragen aan meer bevlogenheid in je team, als je de moeite neemt om positieve emoties op te merken en er vervolgens op te reageren. Een korte, maar aandachtige en actieve reactie is genoeg om het effect van positieve emoties te kapitaliseren. Dit heeft een positieve invloed op jouzelf en op de ander. Door het ervaren en delen van positieve emoties, worden mensen namelijk creatiever, socialer en ontvankelijker voor leren. Daardoor wordt het gemakkelijker belangrijke hulpbronnen zoals nieuwe kennis, nieuwe relaties en veerkracht op te bouwen. En dat zijn weer belangrijke voorspellers van intrinsieke motivatie en bevlogenheid.

Meer weten?

Ben jij trainer, coach, HR-professional of leidinggevende en wil jij ook meer oog krijgen voor de sterke kanten van mensen en organisaties? En op een wetenschappelijk gefundeerde manier werken aan meer vitaliteit, meer geluk en betere prestaties?

Dan is de Leergang Positieve Psychologie iets voor jou. Lees meer info op de site of neem contact op. Je bent van harte welkom!


Over Sabine Mur

Samen met Matthijs Steeneveld en Marjolijn Punt leidt Sabine Mur trainers, coaches HR-professionals en leidinggevenden op in werken met Positieve Psychologie.

Positief leiderschap is… sterke kanten zien – van jezelf en je team

Tips voor de praktijk

Door aandacht te hebben voor de sterke kanten van je team, stimuleer je naast prestaties ook veerkracht, zelfvertrouwen en werkgeluk. In dit blog krijg je concrete tips voor de praktijk.

Positief leidinggeven

Kim Cameron, die onderzoek doet naar en schijft over positief leiderschap, stelt dat positieve leiders sterke punten, capaciteiten en prestaties benadrukken in plaats van zwakke punten of tekortkomingen. En ze moedigen anderen aan om dat ook te doen. Dit geeft collega’s een enorme energieboost die kan leiden tot meer vitaliteit, meer bevlogenheid en betere prestaties.

Een mooie gedachte, maar lastig in de praktijk. Ons oog valt nou eenmaal sneller op tekortkomingen. En als iets goed gaat, vinden we dat al snel gewoon. Kennis van positieve psychologie kan leiders helpen om meer aandacht te voor wat goed gaat. Dat is belangrijk, want dat wat je aandacht geeft, groeit!

Meer werkgeluk en betere prestaties

Als je meer focus op sterke punten en prestaties wilt, is werken met de VIA Character Strengths classificatie (© Via Institute on Character) een inspirerende manier. Dat is een lijst van 24 positieve eigenschappen die in het Nederlands vaak sterke kanten worden genoemd. Sterke kanten zijn de goede eigenschappen die een persoon kenmerken. Iemand vindt het over het algemeen leuk om een sterke kant te gebruiken en is er ook goed in. De meest kenmerkende sterke kanten van een persoon worden Signature Strengts genoemd.

Die kenmerkende sterke kanten kun je zien als voorkeursroutes van het brein. Als je die route neemt, gaan dingen sneller, beter en ben je meer jezelf. Vergelijk het met het gebruiken van je voorkeurshand. Als je rechtshandig bent, kán je wel leren schrijven en tekenen met links, maar het gaat veel beter en sneller met rechts.

Hoewel alle 24 sterke kanten in ieder mens aanwezig zijn, zijn sommige sterke kanten meer ontwikkeld dan andere. Vooral de 5 tot 7 sterke kanten die ten voeten uit kenmerkend voor iemand zijn, zijn belangrijk voor het ontwikkelen van meer veerkracht, meer zelfvertrouwen, authenticiteit en meer bevlogenheid op het werk. Dat werkt ongeveer zo: als mensen op het werk hun kenmerkende sterke kanten, ofwel hun voorkeursroutes gebruiken, leren ze sneller, ervaren ze meer werkplezier en meer vitaliteit. Het inzetten van kenmerkende sterke kanten voelt vaak zo goed, dat mensen ernaar verlangen om daar meer van te doen. Daardoor nemen ze ook sneller initiatief als ze het werk kunnen doen op een manier die bij hun kenmerkende sterke kanten past. Dat zorgt voor betere prestaties en meer werkgeluk.

Sterke kanten in jouw team

Wanneer je als leidinggevende meer zicht wilt krijgen op de sterke kanten in jouw team, kun je dit bijvoorbeeld ontdekken door met elkaar de gratis scan van het Via-Institute in te vullen. Vervolgens kan je de uitkomst bespreken. Ook is sinds kort het Nederlandse Sterke Kantenkaartspel op de markt (Steeneveld en Van den Berg, 2018). Door de scan en het spelen van het spel, krijgen jij en je collega’s meer zicht op de sterke kanten van jezelf en elkaar.

Om te zorgen dat inzicht ook leidt tot meer bevlogenheid en meer prestaties, kan je samen bedenken hoe iemand de sterke kanten meer kan inzetten bij het dagelijks werk.

Bijvoorbeeld:

  • Iemand die sterke kant ‘creativiteit’ vaker in wil zetten, gaat vanuit dat perspectief kijken naar vaste gewoonten op de werkvloer. Hoe kunnen die anders, beter, leuker?
  • Iemand die sterke kant ‘leergierig’ meer wil gebruiken, neemt tijd om iets nieuws dat relevant is voor het team helemaal uit te pluizen.
  • Iemand die meer rendement uit sterke kant ‘hoopvol’ wil halen, gaat explicieter doelen stellen voor het komende jaar en plannen maken hoe ze te realiseren.

Positieve feedback

Hoe meer je als leidinggevende met sterke kanten bezig bent, hoe sneller je ze opmerkt. Daardoor geef je veel gemakkelijker positieve feedback. Dat is belangrijk omdat dit positieve emoties oproept en gewenst gedrag versterkt.
Doordat je een gemeenschappelijke taal voor sterke kanten ontwikkelt, kunnen jullie in allerlei situaties gespreken voeren over hoe iemand effectiever gebruik kan maken van zijn/haar sterke kanten. Op die manier stimuleer jij naast prestaties ook veerkracht, zelfvertrouwen en (werk)geluk.

Meer weten?

Ben jij trainer, coach, HR-professional of leidinggevende en wil jij ook meer oog krijgen voor de sterke kanten van mensen en organisaties? En op een wetenschappelijk gefundeerde manier werken aan meer vitaliteit, meer geluk en betere prestaties?

Dan is de Leergang Positieve Psychologie iets voor jou. Lees meer info op de site of neem contact op. Je bent van harte welkom!


Door Sabine Mur